The Baseball-experiment: voorkennis als game-changer in het onderwijs

Een verrassende ontdekking in Wisconsin

In 1987 stapten 64 leerlingen een klaslokaal binnen in Norway, Wisconsin. Op een tafel stond een miniatuur honkbalveld met houten figuurtjes. De opdracht was eenvoudig: lees een verhaal over een honkbalwedstrijd en speel de actie na.

Wat onderzoekers Donna Recht en Lauren Leslie ontdekten, veranderde de manier waarop we naar leesbegrip kijken.

De proefopstelling

De leerlingen lazen een passage zoals deze:

“Churniak slaat en raakt een langzaam stuiterende bal richting de shortstop. Haley komt naar voren, vangt hem op en gooit naar het eerste honk, maar te laat. Churniak staat op het eerste honk met een single, Johnson blijft op het derde honk.”

Elke leerling moest het verhaal interpreteren en de juiste spelers op de juiste posities zetten. Tegelijk kregen alle leerlingen een test over hun honkbalkennis én hun leesvaardigheid.

Het onverwachte resultaat: Leerlingen met honkbalkennis presteerden significant beter. Ongeacht hun leesvaardigheid.

1.
Voorkennis beïnvloedt wat je begrijpt.

Leerlingen die veel wisten over honkbal konden informatie onmiddellijk plaatsen in hun bestaande kennisnetwerk. Ze begrepen wat een "single" was, waar de "shortstop" stond en wat het betekende als iemand "te laat" gooide.

2.
Zwakkere lezers met kennis compenseren leesvaardigheid.

De onderzoekers ontdekten dat voorkennis zwakkere lezers hielp om hun minder efficiënte leesvaardigheid te compenseren. Ze presteerden even goed als sterke lezers, puur door wat ze wisten over het onderwerp.

3.
Zonder context is begrijpen moeilijk.

Sterke lezers zonder honkbalkennis worstelden. Ze konden de woorden wel lezen, maar snapten niet wat er gebeurde. Waar staat een shortstop? Wat is een single? Waarom bleef Johnson op het derde honk?

Van honkbal naar de klas

Waarom dit experiment belangrijk is voor jouw leerlingen

De les uit het experiment is dat voorkennis een cruciale rol speelt in leesbegrip. Leerlingen begrijpen teksten beter wanneer ze al vertrouwd zijn met het onderwerp. Die inhoudelijke voorkennis ondersteunt het begrijpen, interpreteren en verbinden van informatie, zelfs wanneer de technische leesvaardigheid minder sterk is.

Een leerling die veel weet over vulkanen begrijpt een tekst over de Etna veel beter, zelfs als diezelfde leerling technisch gezien minder sterk leest.

Concrete voorbeelden uit de klas

Voorbeeld 1: Wat is een kangoeroerat?

Is het groot zoals een kangoeroe of klein zoals een rat?

Zonder voorkennis is dit verwarrend. Met kennis over Australische buideldieren snap je meteen dat het gaat om een klein knaagdier met krachtige achterpoten.

Voorbeeld 2: De tropische hitte in Lord of the Flies

Hoe voelt het om in een wollen schooluniform door een regenwoud te lopen?

Zonder voorkennis over klimaat en kledingmateriaal mis je de impact van deze zinnen.

De impact op onderwijs
Meer dan leesstrategieën

Het is niet voldoende om de focus te leggen op leesstrategieën: de hoofdgedachte vinden, samenvatten, voorspellen. Die helpen zeker, maar Recht en Leslie toonden aan dat dit zijn grenzen heeft.

Het is bijna onmogelijk om “de hoofdgedachte te vinden” als je de basisconcepten in de tekst niet begrijpt.

Kennisopbouw is even cruciaal

Een kennisrijk curriculum helpt:

minder goede lezers om sterker te presteren

goede lezers om nóg beter te worden

alle leerlingen om dieper na te denken en verbanden te leggen

Zo zetten wij dit om in onze methodes

Verticale samenhang

We bouwen consequent kennis op doorheen alle leerjaren:

Van kleuters die kennis maken met seizoenen ...
Tot zesde leerjaren die klimaatzones begrijpen

Doel: leerlingen kunnen nieuwe informatie vastkoppelen aan wat ze al weten

Horizontale samenhang

We verbinden vakken binnen hetzelfde leerjaar:

Kennis over ‘vruchtbare grond’ uit wetenschap (natuur) neem je mee naar geschiedenis bij 'landbouw in Mesopotamië'. En ook wanneer je spreekt over 'biotopen' is er kruisbestuiving tussen wetenschap (natuur) en aardrijkskunde.
Theorie over natuurkundige verschijnselen elektriciteit, licht, geluid en magnetisme zet je om in de praktijk bij techniek.

Doel: verbanden leggen zorgt voor dieper begrip en betere retentie

In de praktijk:
aardrijkskunde, geschiedenis en wetenschap met Wereldwijzer

Bij VAN IN vertalen we deze inzichten naar concrete leermiddelen. In Wereldwijzer, onze nieuwe methode voor wereldoriëntatie, zie je dit terug:

Kennisrijke thema's: Elk thema bouwt systematisch kennis op over belangrijke onderwerpen: van de waterkringloop tot de Romeinse beschaving

Taalverrijking: Nieuwe woordenschat wordt expliciet aangeleerd binnen betekenisvolle contexten. Zo versterken kennis en taal elkaar.

Expliciete structuur: Leerlingen leren hoe informatie is georganiseerd in teksten, waardoor ze later zelfstandig beter kunnen lezen over nieuwe onderwerpen.

Ontdek Wereldwijzer

Activeer bestaande kennis en breid die uit. Een korte kennismaking met een onderwerp maakt het verschil tussen worstelen en begrijpen.

Geef leerlingen toegang tot teksten die echte kennis bevatten, niet enkel oefenmateriaal voor leesstrategieën.

Wijs leerlingen erop hoe kennis uit verschillende vakken samenhangt. Dat versterkt hun kennisnetwerk.

Kennis heeft tijd en herhaling nodig om te beklijven. Kom terug op eerdere thema’s en bouw verder.

Rekenroute

Reken Maar! wordt Rekenroute: zo vertrouwd en herkenbaar

Ontdek Rekenroute

Taaltoer

De nieuwe taalmethode van de oudste kleuters tot het zesde leerjaar

Ontdek Taaltoer

Wereldwijzer

Een stevige kennisbasis met aandacht voor taalvaardigheden

Ontdek Wereldwijzer

ZOUFFF!

Jouw vertrouwde methode Frans

Ontdek ZOUFFF!

Camino

Onze nieuwste methode godsdienst

Start jouw reis met Camino

Iedereen mee!
met de nieuwe minimumdoelen

De dagelijkse uitdagingen in het onderwijs worden diverser en complexer, en dat vraagt om nieuwe oplossingen. Daarom werken wij volop aan vernieuwingen. Dat doen we niet alleen, maar in nauwe samenwerking met leerkrachten – de échte experten in het veld.

Wil je ook meedenken en je mening delen?

Lees hoe we samen bouwen aan sterk onderwijs

Afbeelding van tevreden leerkrachten die kennisrijk aan de slag gaan met VAN IN

Het Baseball-experiment: voorkennis als game-changer

Een verrassende ontdekking in Wisconsin

De proefopstelling